Ostrowski żużel: 95 lat wyścigów na torze przy Piłsudskiego

05.Dlaczego żużel w mniejszym mieście działa inaczej niż w metropolii

Ostrów Wielkopolski liczy około siedemdziesięciu tysięcy mieszkańców i to zmienia właściwie wszystko w sposobie funkcjonowania klubu żużlowego. W dużym mieście drużyna konkuruje o uwagę z piłką nożną, koszykówką, siatkówką i kilkunastoma innymi wydarzeniami w ten sam weekend. Tutaj mecz żużlowy przez lata bywał najważniejszą rzeczą, jaka działa się w niedzielne popołudnie. Ludzie przychodzili całymi rodzinami, bo po prostu nie było alternatywy, a przy okazji spotykali sąsiadów i znajomych z pracy. Ta społeczna funkcja stadionu jest trudna do przecenienia i zupełnie niewidoczna w statystykach frekwencji. Kiedy klub upadał, znikało nie tylko widowisko sportowe, ale też cotygodniowy punkt zaczepienia w kalendarzu wielu rodzin.

Finansowo wygląda to jeszcze ciekawiej. Budżet drugoligowego zespołu żużlowego opiera się na trzech filarach: wsparciu samorządu, sponsorach lokalnych i wpływach z biletów oraz reklam na bandach. Żaden z tych filarów nie jest szczególnie stabilny. Samorząd zmienia priorytety po wyborach, lokalne firmy tną budżety marketingowe w gorszym roku, a frekwencja zależy od pogody i wyników. W praktyce oznacza to, że klub z mniejszego ośrodka planuje sezon na styk i każda kontuzja lidera albo seria porażek uderza w kasę natychmiast. Kluby z większych miast mają poduszkę finansową, która pozwala przetrwać dwa czy trzy słabe lata. Tutaj takiej poduszki po prostu nie ma i historia ostrowskiego żużla to dobitnie pokazuje, bo sekcja rozwiązywana była kilkukrotnie właśnie z powodów finansowych, a nie sportowych.

Trzecia różnica dotyczy zawodników. Duży klub podpisuje kontrakt z gotowym zawodnikiem, który ma wysoką średnią biegopunktową i pojedzie w każdej lidze Europy. Mniejszy ośrodek musi kombinować. Sięga po juniorów, po zawodników wracających po kontuzji, po obcokrajowców, którzy w swoim kraju nie mają gdzie się ścigać, i po weteranów, którzy w wyższej klasie już się nie utrzymają, ale w drugiej lidze wciąż są mocnym punktem. To jest ciekawsze do obserwowania, bo widzisz rozwój zawodnika z sezonu na sezon. Bywa też frustrujące, bo najlepszych i tak w końcu ktoś podkupi. Zdarzało się, że młody zawodnik po dwóch dobrych latach w Ostrowie podpisywał kontrakt gdzie indziej i wracał na tor przy Piłsudskiego już jako rywal.

Do tego dochodzi kwestia infrastruktury, która w mniejszych miastach zawsze jest kompromisem. Stadion Miejski przy Piłsudskiego 64 przez dekady służył kilku dyscyplinom naraz, co oznacza ciągłe negocjacje o terminy, o stan murawy w środku owalu, o dostęp do szatni i o priorytety przy remontach. Tor żużlowy wymaga specyficznej obsługi: równiarka musi wyjechać przed każdym treningiem, nawierzchnia potrzebuje polewania, a warstwa wierzchnia zużywa się i trzeba ją uzupełniać. Ktoś to musi robić i ktoś musi za to zapłacić. W klubach z mniejszym budżetem sporo tej pracy wykonują wolontariusze, byli zawodnicy i kibice, którzy przychodzą w sobotę pomagać, bo zależy im na tym, żeby w niedzielę mecz się odbył. To nie jest romantyczny obrazek, tylko codzienna organizacyjna harówka, o której nikt nie pisze w relacjach.

Ostatnia rzecz to pamięć. W dużym mieście historia klubu jest zapisana w oficjalnych publikacjach, muzeach i archiwach. Tutaj bardzo dużo wiedzy siedzi w głowach ludzi, którzy jeździli albo pracowali przy torze trzydzieści czy czterdzieści lat temu. Programy meczowe, zdjęcia i wycinki prasowe leżą w domowych szufladach, a nie w uporządkowanym archiwum. Kiedy taki człowiek odchodzi, część historii znika razem z nim i nikt tego nie zauważy przez najbliższe dziesięć lat. Dlatego każde spisanie dat, nazwisk i wyników ma większy sens, niż mogłoby się wydawać. Ten serwis stara się choć trochę pomóc w tej robocie, zbierając w jednym miejscu to, co dało się ustalić i sprawdzić, i podając to w formie, którą da się przeczytać bez wcześniejszej wiedzy o dyscyplinie.